#lekkertellen – de Grote Vakantie-recap

Lieve Lezers,

Na een zomer met minder komkommers en meer rampspoed dan me lief was, ligt mijn De Waard weer veilig op de vliering, heeft mijn elektrische fiets een onderhoudsbeurt gehad en heb ik mijn potloodjes weer geslepen. Het is tijd om weer verder te gaan met #lekkertellen. Omdat ik vermoed dat jullie de patronen inmiddels een beetje herkennen en ik vrees dat niet al mijn trouwe lezers het einde van mijn posts halen, pak ik het in dit nieuwe seizoen de presentatie van #lekkertellen een beetje anders aan, al blijven de harde statistieken natuurlijk gewoon dezelfde. Maar voordat het zover is: eerst de grote zomervakantie-recap!

ldv_tentopzolder
Mijn De Waard-tent ligt weer op zolder

Cijfers in plaatjes en tabellen

lekkertellen_zomervakantie

 

 

schermafbeelding-2016-09-26-om-09-55-34

Indrukken en andere zaken die me opvielen

  • In het eindklassement trof ik de bekende hekkensluiters: Vrij Nederland met 16% vrouwen in totaal (exclusieve Gentlemen’s Debating Society) en Het Parool met 20% vrouwen (Boys’ club met afgebladderde boomhut). Niet veel beter was de krant die als drie-na-laatste eindigde, NRC met 25 % (laat 19e-eeuwse liberale kiesrechtcommissie). Enfin, daarna schommelen bijna alle bijlagen rond de 30%, met als positieve uitschieter wederom Trouw – hoera toch weer voor deze krant.
  • de Volkskrant lijkt qua cijfers een aardige middenmoter, maar heeft een Parool-achtige desinteresse voor vrouwen; ze presteren het week na week het merendeel van alle grote stukken te reserveren voor de mannen, om de vrouwen pas in ultrakorte signalementen te… signaleren. Zonder die signalementen zou de Volkskrant dus direct kelderen in het klassement.  Verder bedacht de krant deze zomer een uiterst efficiënte methode om de boekenbijlage te vullen: ze lieten vrouwenhater (oh nee, lover, natuurlijk) Maxim Hartman de eerste tien pagina’s van een boek lezen. En voilá! Een hele spread gevuld vol respectloze en domme boekbesprekingen en evenveel interessante opmerkingen als Hartman haren op zijn hoofd heeft (lezers, sorry voor deze baldshaming, het moest even). Way to go, Volkskrant, weer een stapje dichter bij de afgrond.
  • in de zomermaanden werd Jeroen Vullings in Vrij Nederland vervangen door een vrouw, Nynke van Vershuer. Mooi! Helaas heb ik haar na de zomer niet meer terug gezien, dus ik vrees dat Vershuer weer veilig is opgeborgen in de binder full of women van de VN. Carel Peeters dacht er ook deze zomer nog niet over om te stoppen en schreef moedig door. Hij deed wel even lekker gek en besprak in al die weken één vrouw! Martha Nussbaum. Verrassende keuze.
  • In de dubbeldikke zomerspecial van VN was eindelijk ruimte voor wat meer titels dan in de doorgaans zeer dunne boekensectie. Eindelijk een mogelijkheid om het vrouwentekort wat weg te werken! Toch niet. Van de 13 besproken auteurs waren er 2 een vrouw.
  • De Standaard bedacht een vakantie-atlas: iedere week werd er een ander land/ andere regio besproken, met onder meer tips waar schrijvers zoal gewoond hebben. Dolletjes! Nou ja, dolletjes, het ging voor 99% om mannelijke schrijvers (Flaubert, Hemingway, the works). Ik ben van de weeromstuit lekker in de Beemster gaan kamperen, en heb aldaar aan alle Wolff en Deken parafernalia een bezoekje gebracht.
  • Nu we met Wolff en Deken toch in de Verlichting zijn beland: veel aandacht voor Thomas More’s Utopia de laatste weken in verschillende kranten, dat wordt heruitgegeven. Wat me opvalt: het zijn witte mannen onder elkaar die deze discussie voeren (Hans Achterhuis, Bas Heijne, Merijn Oudenampsen) en mannelijke auteurs naar wie verwezen wordt. Kwalijk om die blik niet wat breder te trekken bij een discussie over fundamentele politiek-theoretische kwesties. Daarbij, als we het debat gaan voeren over de erfenis van het Utopisch verlichtingsdenken, is het niet op z’n minst aardig om ook de lange traditie van feministische utopieën en Afrofuturism er bij te betrekken? Al was het maar omdat nu net in deze genres Verlichtingskritiek beoefend wordt, mét behoud van utopisch denken.
  • In de Groene Amsterdammer vallen twee zaken op: ten eerste het lage percentage schrijvende en besproken vrouwen, voor een tijdschrift dat zichzelf als progressief affichieert; ten tweede, dat de recensies geschreven door of over een vrouw vaak als eerste in het Dichters & Denkers-katern wordt afgedrukt. Ik ben er nog niet over uit of dit nu een oprechte poging tot affirmative action of toch eerder windowdressing is.

 

* door een technisch probleempje ontbreken in dit overzicht de cijfers van een aantal edities van De Morgen. Op de grote totaalpercentages zal dat weinig uitmaken. De cijfers van De Morgen zijn een stuk positiever deze zomer dan gebruikelijk, dat komt omdat het Boeken-katern in de zomer is teruggebracht tot één pagina: één recensie en signalementen. In die signalementen worden vaker boeken van vrouwelijke schrijvers genoemd dan in de ‘gewone’ recensies.

Belangrijkste Boek: stem op Roemer!

De CPNB heeft, samen met een aantal andere organisaties als de KB en het Letterkundig Museum, de verkiezing van “Het belangrijkste boek” georganiseerd. De organisatie selecteerde een aantal curatoren, die op hun beurt weer een “tiplijst” van 100 boeken samenstelden. Dit is een lijst waarop – verrassend! – nauwelijks vrouwelijke auteurs voorkomen, en ook niet-westerse en postkoloniale auteurs zijn met een lampje te zoeken.

Of nee, wacht, niet zo verrassend. Diezelfde CPNB laat het jaarlijkse boekenweekgeschenk het liefst door mannen schrijven (in 16 jaar tijd waren er slechts 2 vrouwen auteur van het boekenweekgeschenk).

Dit gebrek aan diversiteit in de boekenwereld kan en moet anders! Stem daarom nú zo massaal als mogelijk op:

Astrid Roemer, Over de gekte van een vrouw

Ga naar deze pagina en stem op Roemer!
De sluitingsdatum is a.s vrijdag 23 september om 17.00 uur, dus onderneem direct actie! En als je deze actie steunt, deel dit bericht dan zo veel als mogelijk op social media, #stemoproemer en #belangrijksteboek.

astrid-roemer-over-de-gekte-van-een-vrouw

Als we onze krachten bundelen kunnen we een helder signaal geven. De strijd om de winst is nu tussen het dagboek van Anne Frank en de Bijbel. Anne Frank is, inderdaad, een vrouwelijke auteur, maar haar uitzonderlijke werk en eventuele ‘winst’ verandert weinig aan de structurele marginalisering van vrouwelijke auteurs.

Dat deze twee boeken nummer 1 en 2 zullen worden, zal waarschijnlijk niet meer te veranderen zijn en hoeft ook niet. Maar we kunnen wél proberen met deze campagne bewustzijn op gang te brengen: waarom altijd weer die toplijst met uitsluitend de onvermijdelijke Grote Drie (te weten, Reve, Hermans of Mulisch)? Laten we middels een collectief tegengeluid zorgen voor een kritische blik op de dominantie van een traditie die al té lang belangrijke literaire stemmen als die van Roemer* in de marge drukt. En wie weet, als jullie massaal je stem uitbrengen…

Heel veel dank,
De Lezeres

* Misschien denkt u, hoe kan een PC Hooftprijs-winnaar in de marge zitten? Welnu: toen ik dit bericht schreef stond er nog NIET EEN boek van Roemer op de pagina van “het belangrijkste boek”. Over de gekte van een vrouw is er zojuist (woensdagmiddag) door een goede kennis van mij opgezet.