Voorjaarsklassieker met de Lezeres: #lekkertellen week 12

Buiten wordt het weer steeds beter, binnen wordt het droever en droever. Ik zal de cijfers voor zich laten spreken: drie van de acht boekenbijlagen bespraken deze week geen enkele vrouwelijke auteur (Groene Amsterdammer, Het Parool en De Standaard). Moet u er ook even van bijkomen? Nog eens drie bespraken er maar één (in De Morgen) of twee, in NRC en Vrij Nederland (die laatste scoorde dan in % uitgedrukt weer wel goed omdat ‘t een kleine boekenbijlage is).

Het gemiddelde percentage stukken over vrouwelijke auteurs deze week was 21%, maar haal ik daar de twee best scorende publicaties af (Vrij Nederland en, trouw als altijd, Trouw), dan wordt het 11%.

Maar zag ik nu met een schuin oog Parijs-Roubaix op de televisie? Omdat ik van de mannelijke managers in mijn leven geleerd heb dat sportmetaforen altijd een ronkende overtuigingskracht hebben, laten we de berg eens opfietsen. We sukkelen aanvankelijk in slaap bij ‘t eentonige landschap van louter mannen, om via ‘t vals plat van één of twee vrouwen uiteindelijk dan toch door good old Trouw met sterke benen de berg te beklimmen.

Geen vrouw te bekennen in…

1. De Groene Amsterdammer

Het startschot klinkt, maar we vallen haast van verveling van de fiets bij de slechtst scorende bijlage deze week: De Groene. Tja. Geen enkel stuk over een vrouwelijke schrijfster, en slechts één stuk deze week geschreven door een vrouw. Wat valt daar verder nog over te zeggen? Valse start.

2. De Standaard

Bij De Standaard der Letteren lijken we van het zadel te komen, als ze openingsstukken laten schrijven door Kathy Mathys en Maria Vlaar de nieuwe roman van Mohammed Benzakour laten recenseren. En we koersen lekker verder als ze ruim twee pagina’s vrijmaken voor een essay van Katja Petrowskaja over de aanslagen in Brussel, Colm Tóibín laten opmerken dat zijn moeder veel feministische auteurs las en dat hij het belangrijk vond dat Maria in zijn Het testament van Maria een eigen stem kreeg. Helaas, lekke band en gebroken frame: deze week werd geen enkel boek van een vrouw besproken.

3. Het Parool

Vijf stukken van mannen en twee door vrouwen in het literatuurkatern van het Parool, wat het bedroevende, maar gemiddelde percentage van 28% schrijvende vrouwen oplevert. Ketting eraf en smeer in het haar bij het aantal besproken vrouwen: 0%. Het katern opent met verslag van een snoepreisje voor recensenten naar Berlijn om het nieuwste ‘filmische’ thrillerboek van de Duitser Sebastian Fitzek te bespreken. Vervolgens een zeer obligaat stukje over Imre Kertész, herlezing of serieuze beschouwing van dat belangrijke oeuvre kwam vermoedelijk in gedrang door voornoemd snoepreisje. Zelfs een bespreking van de onvolprezen kinderboekenschrijver Hans Hagen door Marjon Blok kon niet als meldonium fungeren.

Zowaar één vrouw te bekennen in…

4. De Morgen

Jawel, één vrouw! Het katern leest als een wielrenner met een verstopt motortje in ‘t frame: wie trapt hier nu nog in? Verder kan ik dus over De Morgen alleen maar kort zijn: slechts één van de acht stukken werd door een vrouw geschreven. Kan iemand ons een bidon aanreiken, zo’n gelletje in een zakje?

En dan gaat het langzaam bergopwaarts in…

5. de Volkskrant

Acht foto’s van vrouwen deze week in de boekenbijlage van de Volkskrant. Dat belooft wat. Helaas zijn zes van de acht geportretteerden geen schrijfsters maar zangeressen, die, gehuld in netkousen en roze laklaarsjes, koket hun billen naar achteren steken. Nicki, Rihanna, Taylor, Ariana, Britney en Katy zijn bedoeld als eye candy bij de bespreking van The Song Machine van ‘journalist en oude rocker’ John Seabrook. Besproken door Clara van de Wiel, dat dan weer wel. Verder houdt het weer niet over deze week. De cijfers zijn zelfs geflatteerd omdat ik het zes (6) pagina’s tellende wierookvat dat de Volkskrant over Reve uitwasemde niet heb meegeteld – die vallen buiten de officiële boekenbijlage. Ook is de naam van de recensent weggevallen die Dagboek van de duivel, een biografie over nazi-ideoloog Alfred Rosenberg door Robert K. Wittman en David Kinney, heeft besproken. In theorie zou dat natuurlijk een vrouw kunnen zijn. Voordeel van de twijfel dus. Welke vrouwen wisten wel door te dringen? Jannah Loontjens kreeg de ruimte om de lof te zingen over De pompoeneter van Penelope Mortimer, een taboedoorbrekende roman uit 1962, en Arjan Peters pakt uit met twee pagina’s over de dagboeken van Doeschka Meijsing. Kijk, dan beginnen er gaten te vallen in de waaiers van mannen.

6. NRC Handelsblad

De cover van de boekenbijlage wordt gesierd door een tekening van Doeschka Meijsing: aanleiding is het verschijnen van haar verzamelde dagboeken en aantekeningen. Ze krijgen ruim de aandacht van Arjen Fortuin, die ‘de sturende werking van schaamte’ als leidmotief in haar leven en werk herkent. De illustratie op de spread toont Meijsing te midden van boeken, drank en drugs (Valium, Seresta). Voilà, alle ingrediënten voor een getroebleerde schrijfster. In zijn column neemt Fortuin de Grote Drie-beurt op zich: Reve is nu al tien jaar ‘wel heel erg dood’ merkt merkt hij op. Maar hoe dood is iemand die tien jaar na zijn overlijden Felix Meritis uitverkoopt, een DWDD-item krijgt & bij de Volkskrant-buren 6 (zes) pagina’s, en ook verder in de boekenbijlagen nog steeds haast wekelijks als referentiepunt opduikt? Dan is Hella Haasse doder, of Doeschka Meijsing. Het lijkt erop dat NRC de balans in zijn recensentenbestand steeds beter in de gaten houdt, want de verhoudingen tussen mannelijk een vrouwelijke recensenten is bijna 50-50. Toch slaat de verzuring in de benen acuut toe bij het aantal besproken vrouwen: naast Meijsing wordt slechts één boek van een vrouw besproken, het ooggetuigenverslag van Sara Rijziger van de oorlog in Jemen.

BelgischerKreisel
Elkaar uit de wind houden?

7. Vrij Nederland

Deze week bespreekt Vrij Nederland één boek en interviewt het tijdschrift één schrijver en in beide gevallen staat een vrouw centraal. Jeroen Vullings interviewde Mensje van Keulen (inclusief foto’s zes pagina’s) en Jeroen Vullings bespreekt Pussy album van Stella Bergma. ‘Waarom zou zulk proza alleen door en vanuit de zienswijze van mannen geschreven kunnen worden?’ vraagt Vullings zich terecht af. Carel Peeters houdt elders in het nummer echter vast aan zijn mannelijk blik als Armstrong aan zijn bloedtransfusies. In zijn Literaire kroniek beziet hij de vluchtelingencrisis enkel door de bril van twee witte mannen (Abram de Swaan en Paul Scheffer). Ook zeer jammer dat deze week geen enkele vrouwelijke recensent of interviewer aan het woord komt over boeken.

Gelukkig is er altijd nog Neerlands hoop in bange dagen…

8. Trouw

Het publiek is in grote getale op komen dagen en juicht De Lezeres naar de finish: net een tikkeltje minder uitgebalanceerd dan vorige week, maar toch ziet de m/v-verhouding in Letter&Geest er weer heel behoorlijk uit. We tellen 48% vrouwelijke auteurs tegenover 52% mannelijke, en 43% door vrouwen geschreven stukken tegenover 57% stukken door mannen. De grootste recensie is bovendien gewijd aan de dagboeken van Doeschka Meijsing, die Rob Schouten omschrijft als een ‘niet te missen egodocument’ van ‘een van onze beste schrijvers van het eind van de vorige eeuw’. Verder ook een bespreking van Een droomjeugd van de Franse schrijfster Catherine Millet. Ger Leppers stelt daarin de vraag of we haar moeten zien als een vrouwelijke Casanova of als een vrouwelijke Don Juan – wat uw Lezeres deed afvragen of een vrouw met een fors libido geen op zichzelf staand fenomeen kan zijn? Fijn ook dat er bij de signalementen eens meer boeken staan van vrouwen dan van mannen – dat kan dus gewoon, Volkskrantredacteuren! Ook leuk: Sofie Messeman beoordeelt de nieuwe spionageroman van Jan Guillou als ‘feministisch’. Guillou brengt in Blauwe ster een eerbetoon aan de vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog voor de Zweedse geheime dienst als prostituee werkten om informatie los te krijgen van Duitse militairen. Nooit erkenning gekregen, natuurlijk. De hoofdpersoon in dit boek verzucht: ‘Alle mannen die ik de afgelopen jaren heb ontmoet, zijn idioten’. Zo ver zou ik niet gaan, maar van werkelijke sportiviteit kan ik ze vooralsnog ook niet betichten.

We zijn over de finish, en over de uitslag hoeft niet te worden gediscussieerd: we persen De Groene Amsterdammer, De Standaard en Het Parool gedrieën in de Zwarte Trui.

lekkertellen week 14 (12)

Advertenties