Sterren uitdelen aan de boekenbijlages: #lekkertellen week 10

De afgelopen weken was er veel te doen over de aandachtseconomie rondom het boek. Romanschrijver Anne Eekhout constateerde in NRC dat je in interviews steeds meer panklare oneliners over je fenomenale rotjeugd klaar moet hebben staan om als auteur boven te komen drijven, Marja Pruis werd een beetje simpel van al het voorspelbare mediagedoe over As in tas (over de fenomenale rotjeugd van JBC). In reactie op het Haro Kraak-stuk over de veredelde marktkraam die het DWDD-boekenpanel is, verklaarden diverse critici (Fortuin en Jann Ruyters) dat ze helemaal niet zuur zijn. Ze bespreken de meeste boeken boeken positief – wat mij op zichzelf ook niet onverdeeld een positieve ontwikkeling lijkt, maar ik ben zuur geboren. (Nee hoor. Kunnen we ophouden kritisch met zuur te verwarren?)

Over sterren gesproken: ik heb ook een sterrensysteem ontwikkeld, speciaal voor de boekenbijlages en hun nog altijd wonderlijke relatie tot de vrouw. Ook zo benieuwd hoe ze ‘t gedaan hebben?schoonmaakzijndef

* = your gender bias is showing

** = een vrouw is geen paasei, verstop haar niet

*** = het patriarchaat gaan we er niet mee bestrijden, maar redelijk evenwichtige boekenbijlage

**** = vrouwen krijgen net zo veel ruimte als mannen en worden zonder gegenderde taal besproken!

***** = blaast lachend het patriarchaat omver

Het Parool

Eenderde van de recensenten deze week is vrouw, 14% van de besproken boeken is ook van een vrouw. In deze telling heb ik de wilde associatiedrift die Maarten Moll opschreef bij wijze van column niet meegeteld, dan hadden de statistieken er nog slechter uitgezien. Moll komt, zo uit de losse pols, op 10 mannelijke auteurs en 20 mannelijke personages in een krappe column. Ik vind de nonchalance waarmee recensenten steeds toevallig gewoon geen vrouwelijke auteurs of personages noemen in hun stukjes met de week weerzinwekkender worden. Wat wel besproken wordt is de nieuwste roman van Marja Pruis onder de kop “Pruis’ superieure vorm van babbelen.” Een positieve recensie onder een neerbuigende kop. De enige andere schrijfster die besproken wordt, Evie Wyld, mag het doen met de kop “Liefelijk is de roman Overal vogelzang absoluut niet”. Een beetje in dezelfde categorie. Gelukkig bemant Joukje Akveld trouw iedere week de laatste kolom van het katern met de jeugdliteratuur.

** voor Het Parool: een vrouw is geen paasei, verstop haar niet

Trouw

Critici, redacteuren, uitgevers van Nederland, het is tijd voor een ernstige vraag: waarom blijven vrouwen in het non-fictiesegment zo ondervertegenwoordigd? Dat ze er heus zijn blijkt deze week uit Mien. Een vergeten geschiedenis, waarin Mariska Tjoelker het levensverhaal van Mien van Bree optekent, de vrouw die in 1938 de eerste wereldkampioen wielrennen werd. Toeval of niet, Tjoelker wordt geinterviewd door Nicole Lucas (v). Alle andere non-fictietitels komen van mannen en worden veelal besproken door mannen. De vertekening in de percentages van Trouw komt deze week dan ook geheel en al op het conto van redacteur Wils Rebergen (m). Zonder zijn non-fictiesignalementen was het percentage vrouwelijke auteurs deze week 35,8% geweest, sowieso een kleine terugslag in de cijfers van Trouw, maar met zijn signalementen daalt het zelfs onder de 30%. Rebergen bespreekt vier non-fictietitels van vijf mannen, met als dieptepunt 500 jaar Utopia van Michel Bronzaer en Joost van der Net: ‘Aan deze bundel hebben de filosofen Rudi te Velde, Joost van der Net, Inigo Bocken en Donald Loose bijgedragen, alsmede emeritus bisschop Ad van Luyn.’ Is het te utopisch gedacht dat een beetje ingevoerde redacteur best een vrouw voor in dat rijtje had kunnen vinden?

*** voor Trouw: het patriarchaat gaan we er  niet mee bestrijden, maar redelijk evenwichtige boekenbijlage

De Standaard

Bij De Standaard kunnen ze het deze week wel, non-fictie van vrouwen vinden. Marc Cloostermans bespreekt Roaring nineties van Jannah Loontjens, en onder de kop ‘De oorlog heeft ook een vrouwengezicht’ leest Johan De Boose het vorige week ook al genoemde boek van Svetlana Aleksijevtisj. Kathy Mathys mag openen met een recensie van Evie Wyld, Annelies Verbeke prijst de verhalenbundel van Breece D’J Pancake aan, en met 40% vrouwelijke recensenten en bijna 37% vrouwelijke auteurs doet De Standaard der Letteren het dit weekend niet slecht.

*** voor De Standaard: het patriarchaat gaan we er  niet mee bestrijden, maar redelijk evenwichtige boekenbijlage

de Volkskrant

Het kan toch niet zo zijn dat ik de enige ben die het zat is? In de boekenbijlage van de Volkskrant komen wéér De Grote Drie langs, terwijl er slechts twee vrouwelijke auteurs in totaal worden besproken (plus twee in de ultrakorte signalementen). Drie pagina’s worden er gewijd aan W.F. Hermans en natuurlijk komen Reve en Mulisch dan ook weer voorbij. Op de foto’s bij het stuk over de nieuwe uitgaven van Mandarijnen op zwavelzuur staan vrouwen, maar dan wel een ‘slave girl’, een vrouw in badpak (met ‘Anna Blaman’ erboven) en een vrouwenlichaam met roofvogelhoofd. Nee, daar wordt mijn weekend niet beter van. Het hoogtepunt deze week is Persis Bekkering die aan de hand van Henry James uitlegt wat mansplaining is (de gewoonte van mannen om vrouwen dingen uit te leggen die die vrouwen zelf al weten). Maar het feit dat Bekkering slechts één van de in totaal drie vrouwelijke recensenten is (tegenover twaalf mannelijke) zorgt er toch voor dat Sir Edmund nog vóór het middaguur in de kattenbak ligt.

* voor de Volkskrant: your gender bias is showing

Vrij Nederland

In de VN van deze week het vertrouwde duo Vullings & Peeters. Vullings bespreekt een klassieker, Peeters waagt zich (alweer!) aan een vrouw. Het laatste boek van Jannah Loontjens, over volwassen worden in de jaren ’90 en de blijvende invloed van het poststructuralisme, kan op weinig waardering rekenen want ‘Ze [de poststructuralisten] vergaten dat er eerst tegenstellingen moeten zijn om ze te kunnen doorbreken’. Als Peeters’ parafrase klopt, dan wordt onder handen van Loontjens het poststructuralisme plotsklaps een genderneutrale djembe-sessie, in plaats van het rigoreus kritische project dat het in werkelijkheid was.  Verderop in de VN worden die onmisbare tegenstellingen nog eens benadrukt in een artikel van Daan Doesborgh over leesclubs. Hij gaat op bezoek bij een damesleesclub, waar romans uitgebreid besproken worden, onder andere door de psychologie van de personages te ontwarren, en bij een herenleesclub waar alleen gepensioneerde artsen worden toegelaten die zich via romans verdiepen in de wortels van de Europese cultuur. Need I say more?

NB. De stukken van Doesborgh en Japin zijn niet meegeteld omdat het geen besprekingen zijn.

** voor Vrij Nederland: één vrouw is geen paasei

NRC Handelsblad

Het is Pasen en dus heb ik vol goede moed ook in NRC de verstopvrouwen gezocht in de boekenbijlage. Gelukkig stuitte ik (na een stuk over Judas en Jezus dat vermoedelijk voor Paasbespreking door moet gaan) op een groot interview met Nobelprijswinnaar Svetlana Alexijevitsj, die deze week Nederland aandeed. De volgende vrouw staat in de leader bij een bespreking van Robert Anker: ‘Vrouwen hebben geen essayistisch hoofd’. Janet Luis eindigt haar bespreking van de roman over (tadaa!) een uitgerangeerde schrijver van middelbare leeftijd die de vrouwen de schuld geeft van de oppervlakkigheid van onze hedendaagse cultuur, met een positieve noot: de hoop dat Ankers volgende roman over ‘een ouder wordende powerwoman’ zal gaan. Komaan, Robert!

** voor NRC: een vrouw is geen paasei, verstop haar niet

De Morgen

De m/v-verhoudingen in De Morgen deze week zijn even wisselvallig als het weer deze Paasmaandag.  In totaal zijn er 9 boeken besproken, 5 van een mannelijke auteur en 4 van een vrouwelijke auteur. Maar kijk ik naar wie die recensies en interviews schreef, dan glijdt mijn leesbril van mijn neus: geen enkele vrouw zit daartussen! Twee artikelen werden uit de Volkskrant van vorige we(e)k(en) gelift. Vorige week was er ook al een artikel dat eerder in de Volkskrant verschenen was. Nu gebeurt dat vaker in kranten- en tijdschriftenland, het ‘doorplaatsen’ van artikelen, maar zo veel en uit maar één publicatie? De Morgen zou haar budget beter aan een goede vrouwelijke recensent besteden.

** voor De Morgen: een vrouw is geen paasei, verstop haar niet

En de Loden Leesbril is voor De Groene Amsterdammer

De ultieme gender bias vinden we deze week in De Groene Amsterdammer: Dichters & Denkers opent met een stuk van Fouad Laroui die drie non-fictietitels van mannen bespreekt, Christiaan Weijts heeft het in zijn column over Carmiggelt, over — hee! weer een verstopvrouw gevonden — een ‘van de schaarsere vrouwelijke zeikerds, Sylvia Witteman’, en verrek, een ‘zinnetje uit De avonden van Reve’. Kees ‘t Hart leest de roman van Alfred Birney, Thijs Kleinpaste bespreekt Paul Frissen, en dat waren de dichters en denkers voor deze week alweer (als we bovengenoemde column van Marja Pruis niet meerekenen). Aantal vrouwen: nul. Dat is geen zeldzaamheid bij de Groene. Terugkijkend in mijn Excel-sheetje zie ik dat in de tien weken dat ik nu aan het tellen ben De Groene Amsterdammer vijf van de tien weken 0% scoorde op besproken boeken van vrouwen. In totaal zijn er in die tien weken 58 boeken besproken, waarvan 13 van een vrouwelijke auteur.

* en de Loden Leesbril voor De Groene Amsterdammer: your gender bias is  most definitely showing

lekkertellen week 12 (10)

Advertisements

2 gedachtes over “Sterren uitdelen aan de boekenbijlages: #lekkertellen week 10

Reacties zijn gesloten.