#lekkertellen: de Volkskrant-editie

Lieve Lezeressen, Lezers ook,

Alles kan altijd beter. Ook #lekkertellen. Want: het maakt natuurlijk uit of een auteur een signalement krijgt (een paar regels) of 4 pagina’s met 2 grote foto’s erbij. Het maakt uit of een auteur een katern opent, of ergens achterin staat. In het telsysteem geeft De Lezeres echter altijd aan alles 1 turfje.

Wat gebeurt er als ik wél kolomruimte tel? Welnu: dan gaat De Loden Leesbril (de prijs die ik wekelijks uitreik aan de boekenbijlage die het minst over vrouwen schrijft) deze week naar de Volkskrant. En omdat ik niet van half werk hou, heb ik de kolomruimte voor mannen en vrouwen in de VK-boekenbijlages van de afgelopen vier weken eens bestudeerd. (Dus: vanaf 23 januari tot heden). Laat mij u er nog even aan herinneren dat de Volkskrant een van de belangrijkste en grootste Nederlandse boekenbijlages heeft.

lezeres_fez_highq

Het precieze systeem van toekenning van punten voor kolomruimte treft u onderaan deze blog, laten we hier maar meteen de uitslag geven. De mannen kregen in de Volkskrant in totaal 304 punten, de vrouwen 68 punten. Dat betekent dat in % uitgedrukt, in een maand tijd de vrouwen 17,4% kolomruimte toebemeten hebben gekregen. En de mannen dus 82,6%.

Er is één week, die van 30 januari, waar 94,8% kolomruimte voor de man was, en 5,2% voor de vrouw. Deze week kreeg de vrouw de meeste kolomruimte (28,8%) en dat kwam hoofdzakelijk omdat Roos van Rijswijk een heel groot openingsstuk én een recensie kreeg. 

 

staafdiagram!

 

staaf2

Staafdiagram 1 en 2: ‘Geen level playing field’

Dat is sowieso een kenmerkend fenomeen in veel boekenbijlages: structureel krijgen vrouwen heel weinig ruimte, maar eens in de maand, of twee maanden, wordt een vrouwelijke debutant groot besproken. Nu Van Rijkswijk, eerder Spit (en daarvoor was het Weijers). Dat is die desbetreffende vrouwelijke debutanten zeer gegund (hoera, zelfs), maar is op geen manier een werkelijk tegenwicht tegen de structurele marginalisering van vrouwen. Ongetwijfeld hebben veel boekenjournalisten het idee dat er niets aan de hand is, want: er wordt best regelmatig een vrouw ‘op het schild gehesen’. Dat zijn echter de incidenten, de cijfers leggen de echte en veel bepalender patronen bloot. En dan zie je dat vrouwelijke auteurs gewoon significant en structureel ernstig benadeeld worden als het gaat om krantenruimte. Zeker als ze willen bouwen aan een oeuvre en al langer meedraaien, moeten vrouwelijke auteurs dus de heuvel oprennen, terwijl een staart tussen de benen betekent dat je de heuvel af kunt trippelen. Geen level playing field, kortom.

Als we bedenken dat iedere bijlage 25% van het totaal is, dan betekent dat dat je na vier weken niet eens één hele Volkskrant-boekenbijlage met louter vrouwen zou kunnen vullen. En omgekeerd heb je meer dan drie volledige puur mannelijke bijlages. De Lezeres vraagt zich af: is dat niet een vorm van broodroof voor vrouwelijke auteurs, die zo niet alleen literair, maar ook heel simpel puur economisch veel minder ruimte krijgen om een lezers- (en dus koperspubliek) te vinden. Misschien zouden vrouwelijke auteurs zich eens wat beter moeten verenigen, denkt De Lezeres soms wel eens, want waarom zou je dit accepteren?

potgieter

Of begint het probleem veel eerder in de boekenketen: worden er dan zo weinig vrouwen uitgegeven? Jann Ruyters constateert deze week in Trouw dat 33% van de verschenen literaire fictie van vrouwen komt. Maar daar trekt de Volkskrant nog eens de helft vanaf! Hierdoor komen vrouwen echt in een situatie die doet denken aan de negentiende eeuw, toen Potgieter met een komisch Fez-hoedje het nog voor het zeggen had in literatuur-land. Verlangt de Volkskrant soms terug naar dat pre-stemrecht-tijdperk en worden de kolomruimtes daar op aangepast?

Maar nog iets over dat argument: 33% vrouw wordt uitgegeven, dus zoiets zou er ook besproken moeten worden. Nee. Heel veel boeken worden sowieso niet besproken, dus de boekenredactie die wil, kan makkelijk streven naar een 50/50 verhouding uit de titels die ze selecteren uit die enorme boekenberg. Boekenbijlages lopen toch niet aan de leiband van uitgeverijen? Iedere speler in het veld moet verantwoording nemen voor zijn eigen selecties. En er verschijnt genoeg. Trouw laat bijvoorbeeld zien dat wie wil, heel makkelijk tot een evenredige verdeling kan komen.

En de overige boekenbijlagen? Hieronder de tabel, nog geturfd volgens het oude systeem. Volgende week weer een ander fijn literair katern centraal!

 

Schermafbeelding 2016-02-13 om 16.43.09

Telsysteem:

Stukken over mannen en vrouwen zijn aan dezelfde, enigszins rudimentaire, maar systematische telmethode onderworpen:

  • de kleinste eenheid, een signalement = 1 punt
  • de recensies van 1 kolom = 2 punten
  • de recensies van 2 kolommen = 3 punten
  • 1 pagina kolomruimte = 4 punten
  • 1 pagina kolomruimte + 1 kolom = 6 punten
  • 1 pagina kolomruimte + 2 kolommen = 7 punten
  • spread = 8 punten
  • spread + 1 pagina: 12 punten
  • spread + 1 pagina + 1 kolom = 14 punten
  • spread + 1 pagina + 2 kolommen = 15 punten
  • bonus voor het openingsstuk = 2 punten
Advertenties

Een gedachte over “#lekkertellen: de Volkskrant-editie

Reacties zijn gesloten.