Sekse-Apartheid: boekenbijlages #lekkertellen

De wekelijkse telling

Kunst- en cultuurbijlagen: wat is er heerlijker dan je (vanonder je 299 euro-wollen plaidje uit de NRC-webshop) onder te dompelen in alles wat cultureel Nederland en Vlaanderen te bieden hebben? Heerlijk, al dat hoge cultuurgoed met een pittig snufje pop! Maar De Lezeres verslikt zich hoe langer hoe meer in haar kwaliteitswijn bij het constateren van de miserabele verhoudingen tussen mannen en vrouwen in de betreffende bijlagen. Niet alleen zijn het vooral mannen die hun inkt mogen spuien, ook wat er besproken wordt heeft opvallend vaak een staartje. Even overwoog ik de papieren bijlages van louter ergernis op de knetterende houtblokken van mijn open haard te werpen, maar toen zette ik mijn leesbril op en begon aan degelijk telwerk.

Vanaf nu inventariseert De Lezeres daarom elke week de bladen en reikt ze de Loden Leesbril uit aan de boekenbijlage die het minste ruimte liet voor vrouwen (al dan niet van middelbare leeftijd). Alhoewel natuurlijk de cultuurbijlagen in zijn geheel onevenwichtig zijn, beperk ik me specifiek tot de boekenbijlagen van NRC Handelsblad, Trouw, De Volkskrant, Het Parool, De Standaard, Vrij Nederland, De Groene Amsterdammer. Telt u even mee? #lekkertellen

Overzicht

Eerst maar het totale aanbod. Het complete overzicht met alles cijfers alhier:

unnamed

  • Er was in alle boekenbijlagen tezamen deze week niet één mannelijke recensent die over een vrouwelijke auteur (fictie danwel nonfictie) schreef.* Vrouwelijke recensenten schrijven wel over mannen.
  • Van alle verschenen recensies/literaire columns/interviews was 12 % gewijd aan een vrouwelijke auteur, en dus 88 % aan mannen (in absolute aantallen: 99 stukken gingen over mannen, 14 over vrouwen).
  • In twee boekenbijlagen werden helemaal geen vrouwen besproken: De Standaard en Vrij Nederland.
  • Niet één van de boekenbijlages opende door een vrouwelijke auteur in de spotlight te zetten. Bijna altijd komen boeken van vrouwen pas in het midden of achter in de katernen aan de orde.
  • 28 % van alle artikelen was geschreven door een vrouwelijke journalist.
  • Met uitzondering van Trouw, opende niet één boekenbijlage met een artikel door een vrouw geschreven.

Hieronder een korte typering van de verschillende bijlages:

Zoveel Literatuur, daar kan geen vrouw tegenop

Volgens De Standaard hebben de heren nogal wat afgeleverd deze week (al dan niet postuum). Ik telde 14 recensies, waarvan welgeteld 0 (zegge en schrijve nul) over een boek geschreven door een vrouw. Er is gelukkig wel een bespreking van een stripverhaal van een Franse auteur over borsten – het heet niet toevallig ‘Ontboezemingen’.*

Dag papa met de pijp en de sloffen, daaag pijpslofpijp

NRC Handelsblad zette naar aanleiding van de VSB-prijs deze week de poëzie centraal. En poëzie, daar komt slechts sporadisch een vrouw aan te pas. Er werden 3 (drie) vrouwelijke auteurs besproken, tegenover 28 mannelijke auteurs. (De ramsj heb ik niet meegeteld maar ook daar zet de NRC-boekenbijlage zijn beleid daadkrachtig voort: vijf mannen besproken, nul vrouwen) De jongens hebben het vast gezellig, zo onder elkaar. In totaal verschenen er veertien stukken in de NRC-boekenbijlage van deze week, waarvan er 1 (één) geschreven door een vrouw. In snoeiharde percentage uitgedrukt: 7 % van de artikelen is van vrouwenhand, ongeveer 9 % ging over vrouwen. 

Vrouw, ken uw plaats

In De Volkskrant kon er pas over een vrouwelijke auteur geschreven worden nadat er eerst zes lange stukken stonden over mannelijke auteurs, geschreven door mannelijke recensenten. Dat was ook meteen de enige recensie over een werk van een vrouwelijke auteur (natuurlijk door een vrouwelijke criticus geschreven). Nadat de heren gesproken hebben, mogen de vrouwelijke medewerkers hun recensies publiceren. Helemaal aan het einde een interview met Paulien Cornelisse, voorafgegaan door  een signalering nieuwe boeken: alleen maar mannen. In cijfers: 9 % van het katern ging over vrouwen, 91 % over mannen.

Jeroen, Carel en Jamal beleven een avontuur

Bij Vrij Nederland zijn ze waarschijnlijk nog zo in shock over de onttakeling van het ooit zo succesvolle blad (wie herinnert zich niet de Republiek der Letteren als toonaangevende bijlage?) dat ze maar helemaal geen vrouw meer bespraken of een stuk lieten schrijven.

Mijmeren over Knausgård

Afgelopen donderdag waren ook de vrouwen in de PS van Het Parool vér in de minderheid. Astrid Lampe was de enige vrouwelijke auteur die besproken werd. Ook de recensenten zijn man, behalve als er kinderboeken besproken moeten worden (zucht). Wel een zeer boeiende column van een mannelijke recensent die mijmerde over de vraag waar de Nederlandse Knausgård blijft. U mag drie keer raden hoeveel Nederlandse vrouwelijke kunstenaars er in die column genoemd worden. Ha! U had het in één keer goed!

Piet zag iets over het hoofd

De Groene Amsterdammer is wat betreft de critici een positieve uitzondering. De m/v verdeling tussen recensenten was keurig fifty-fifty. Toch iets te zeuren: in zijn kritische stuk over de VSB-prijs noemde Piet Gerbrandy van schrik allerlei redenen waarom de nominaties niet deugden, maar níet de scheve man-vrouw verhouding. Van de wél genomineerde dichters begon zijn snor alleen te krullen bij Boskma. In de rest van dit katern bespreken de mannen de mannen, de vrouwen de vrouwen.

Maar het kan ook anders… (hoewel)

Wat betreft m/v verhouding tussen de recensenten is Trouw eveneens een positieve uitzondering. Alhoewel de stukken geschreven door mannen nog altijd in de meerderheid zijn (9 tegenover 7) mogen vrouwelijke critici hier wel het katern openen met grote stukken. We hebben dan ook goede hoop dat in andere weken de verhoudingen tussen besproken auteurs evenwichtiger zal zijn (nu was dat niet vrolijk stemmend: 18 man tegenover 5 vrouw)

Consumentenadvies

Ben jij ook die vrouw van middelbare leeftijd die de boekenmarkt in stand houdt door boeken te lezen en te kopen? Beter boycot je alle boekenbijlages tot de Vaderlandse kritiek collectief beterschap belooft, want dit is natuurlijk huilen met de pet. Maar als het moet, geef dan je geld uit aan Trouw en De Groene Amsterdammer, waar vrouwelijke recensenten tenminste een prominente plaats hebben. (En tip: Opzij heeft ook een recensierubriek).

En de Loden Leesbril van deze week gaat naar…

In absolute cijfers was Vrij Nederland er het ergst er aan toe: geen vrouw mocht schrijven of werd beschreven. Maar met zulke bedroevende uitslagen verdienen ook De Standaard, De Volkskrant, NRC Handelsblad en Het Parool de Loden Leesbril. De jury kon dus niet kiezen.

 

* Voor de volledigheid: de containerstukken waarin tien dichtbundels / boeken langskomen even buiten beschouwing gelaten, recensies over nieuwe boeken dus

** Nog meer volledigheid: de brief van Naema Tahir aan Hanif Kureishi is niet meegeteld. Anders zou de stand dus op één vrouw moeten komen

 

Advertenties

2 gedachtes over “Sekse-Apartheid: boekenbijlages #lekkertellen

Reacties zijn gesloten.