Whatsappen over vrouwen en poëzie – hoe Vivianne (18) haar vader een lesje leert

Mijn nichtje Vivianne (18) stuurde mij een whatsappgesprek dat ze met haar vader Vincent had over de VSB-poëzieprijs en vrouwen in de literatuur. Prachtig hoe de vroegwijze Vivianne probeert de ogen van haar vader, criticus bij een nationale kwaliteitskrant, te openen. Hoe dat afloopt? Lezers, lezen!

Vivianne’s profielwerkstuk ging over de vraag waarom iedereen Annie M.G. Schmidt kent maar ‘De Grote Drie’ toch allemaal mannen zijn. Nu doet ze haar Erasmusjaar in Lille. Dit is het whatsappgesprek dat ze afgelopen donderdag met haar vader voerde.

leestijd: 10 – 12 minuten

 

Vincent: Hi Viv.

Vivianne: Hoi pap. Heb je je ook zo aan de nominaties voor de VSB-poëzieprijs geërgerd? Ik lees er nergens wat over.

Vincent: Waarom zou ik me ergeren, dat is toch een prachtige lijst? Weet je niet meer hoe we vroeger Toon Tellegen lazen, met die eekhoorn?

Vivianne: Niets ten nadele van Toon Tellegen en de eekhoorn, maar heb je even gekeken hoe die hele lijst eruit ziet? Er staan vier mannen op, Geert van Istendael, Toon Tellegen, Ilja Leonard Pfeijffer en Pieter Boskma. Allemaal de 45 gepasseerd!

Vincent: Ik ben toch ook een man die de 45 gepasseerd is, wat is daar nu mis mee? Die mannen schrijven al geruime tijd en hebben nu misschien wel eens recht op een mooie prijs, toch? Ik vind Pfeijffers poëzie bijvoorbeeld écht heel sterk. Zijn nieuwe bundel barst van de ronkende, verpletterende gedichten, afgewisseld met ontroerende momenten van inzicht. Ik pak het er even bij.

En alles wat ik in mijn leven heb geleerd,
wordt door een visboer met drie sneden gefileerd.
Met lekkend zwaard lig ik gebalsemd in het zuur
en zeil onder de golven naar het blauwe uur.
Iets trekt mij terug. Was jij dat? Iemand riep mijn naam.

Dat is toch treffend!👌

Vivianne: Iew pap, een ‘lekkend zwaard’?!

Vincent: Trouwens, ik zie nu dat er ook een vrouw op de lijst staat, Maud Vanhauwaert!

Vivianne: Maud Vanhauwaert is cool 😃, maar ook een verrassing op de lijst: ze is niet alleen de enige vrouw, maar heeft ook als enige net haar tweede bundel gepubliceerd. Waarom dan geen talentvolle jonge mannen erbij?

Vincent: Wat heb jij toch tegen oude mannen? Hier, de bundel van Geert van Istendael. Zijn werk lijkt op het eerste gezicht klein en idyllisch, maar door zijn heldere en stevige gebaren weten we toch dat we met beide benen in de realiteit staan. Die Vlamingen weten het dan altijd net weer ‘schoner’ te zeggen hè. Hij heeft nota bene een gedicht over jou, bijna dan, ‘Viviane’ heet het.

Z’ is nu al veel te schoon.
Wat moet dat later worden?
Daar zal veel mansvolk achter draaien.
Amai.

Vivianne: Bedankt voor het compliment, pap. Leuk dat Vlaams ook. Maar terug naar waar het me eigenlijk om ging, dat gebrek aan vrouwen. Hoe denk jij dat dat komt?

Vincent: Ik snap je probleem niet zo, het gaat toch om de kwaliteit van het werk zelf? Ik heb je net wat voorbeelden gegeven.

Vivanne: Jij leest literair recensenten, ik heb mijn profielwerkstuk. Wacht, ik pak het er even bij. Dan mag jij ondertussen uitleggen wat je met kwaliteit bedoelt.

Vincent: Kwaliteit is: Dat wat het meest vernieuwend is, zowel in vorm als in thematiek, het meest poëtisch, het best in staat om universele gevoelens uit te drukken etc. Logisch toch?

Vivianne: Ja oké, ik ken het cliché. Maar wil je nou beweren dat vooral mannen kwalitatief goed werk schrijven? Het is niet zo dat vrouwen slechter poëzie kunnen schrijven dan mannen. Jij hebt ook altijd gezegd dat ik alles net zo goed of beter zou kunnen, toch? En wie hebben die criteria door de geschiedenis heen bedacht, denk je? Alle vrouwen die nog aan het fornuis gekluisterd zaten zeker!

Vincent: Lieverd, jij zou een prachtige dichtbundel bij elkaar kunnen schrijven. ❤️❤️ Maar misschien is het niet eens zo scheef als jij denkt. Ik heb even naar de inzendingen gekeken en er zijn nu eenmaal véél meer bundels door mannen dan door vrouwen ingezonden, dus zo beschouwd zijn de nominaties een goede afspiegeling.

Vivianne: Volgens mij wijst dat op een dieper liggend probleem. Het gaat me niet eens zozeer om de vraag of die bundels nu goed zijn of niet (al is dat lekkende zwaard me wat te, eh, episch en vind ik de poëzie van Tellegen wat weinig vernieuwend). Hoe kan het dat er überhaupt minder inzendingen van vrouwelijke dichters zijn?

Vincent: Tja, dat is nou eenmaal de realiteit: soms zijn er meer mannen, soms meer vrouwen. Misschien wilden die vrouwen ook niet, dit jaar. Je kunt ze ook niet dwingen hè. Overigens, kijk je naar de samenstelling van het bestuur van de VSB-poëzieprijs, dan zie je dat de vrouwen juist in de meerderheid zijn.

Vivianne: De realiteit? De afgelopen 21 jaar wonnen slechts 4 vrouwen de prijs…

Vincent: Viv, ik kén al die juryleden persoonlijk, het zijn kenners die daar uit pure liefde voor de poëzie zitten. Het laatste wat die willen is vrouwen buitensluiten.

Vivianne: Pap, jij weet ook dat alleen de genomineerde dichters aandacht krijgen! Boekhandels leggen hun bundels neer op een speciaal tafeltje, voor mensen die wel eens een dichtbundel willen kopen maar niet zo goed weten waar ze moeten beginnen. Alle vrouwen die niet genomineerd zijn krijgen die aandacht niet.

Vincent: Ja, nou ja, kwaliteit komt sowieso wel bovendrijven.

Vivianne: Kijk, in mijn werkstuk heb ik de literaire wereld vanaf de jaren zestig bekeken. Dan zie je dat ‘De Grote Drie’ ook maar een bedenksel is van een criticus. Mannelijke recensenten en mannelijke wetenschappers schreven over mannelijke auteurs en voor je het weet is de literatuur teruggebracht tot een drietal heren. Mijn lerares Nederlands gaf me Baard boven baard, over de literaire kritiek tot 1960, waarin Marianne Vogel dit mechanisme laat zien. Ken je het?

Vincent: Is die Vogel een literatuurwetenschapper? Laat dan maar zitten hoor. Je weet wat Karel van ‘t Reve daar in Het raadsel der onleesbaarheid over heeft geschreven?👍Hilarisch! Nee, literatuurwetenschappers die lees ik niet.

Vivianne: Het boek van Vogel is anders heel overtuigend en met veel feitenmateriaal onderbouwd.

Vincent: Viv, wind je niet zo op, dat gaat over vroeger. Anno 2015 heb ik ook best wel veel vrouwelijke collega-recensenten, er zitten vrouwen in de jury, vrouwen in het bestuur van de VSB-prijs…

Vivianne: Er zijn altijd nog meer mannen dan vrouwen die poëzie recenseren, pap.

Vincent: En over ‘De Grote Drie’ hebben we het ook niet meer tegenwoordig. Kun je je Ilja Pfeijfffer herinneren op de cover van De man van vele manieren? Of Leonard Nolens op Zeg aan de kinderen dat wij niet deugen? Nou die gaan we nu echt niet meer ‘De Grote Twee’ noemen hoor hahahaha

Vivianne: Pap, niet grappig en je luistert niet. Die covers laten nu net het verschil zien: een vrouw zou dat nooit kunnen doen, zo op de cover. Mannen mogen alle ruimte innemen die ze willen, zelfs naakt en koketterend met hun lichamelijk verval. Als een vrouw dat zou doen, zou niemand haar meer serieus nemen, laat staan het over haar poëzie hebben.

Vincent: Schat, ze hebben prachtige bundels genomineerd. Lees maar, ik vind weer een mooi fragmentje uit de bundel van Pieter Boskma over de liefde tussen man en vrouw.

Zie de glinstering van zweet,
hoor het slurpendsmachtend
lied dat hijgt van pik en spleet,

het platte hijgendharde raggen
en het tederwrijvend zachte
van het likken, van de beet

pure lyriek! 👏

Vincent: toch, schat?

Vincent: schat?

*Vivianne heeft de whats-app groep Viv-in-Lille verlaten*

Advertenties

2 gedachtes over “Whatsappen over vrouwen en poëzie – hoe Vivianne (18) haar vader een lesje leert

Reacties zijn gesloten.